Rynek w Myślenicach i jego okolice

Kilkadziesiąt kilometrów na południe od Krakowa znajdziemy miejscowość Myślenice – średniej wielkości miasto z pięknymi zabytkami oraz ciekawą przyrodą. Położone nad rzeką Rabą, niedaleko jeziora Dobczyckiego, jest także doskonałą bazą wypadową na dalsze wycieczki. W ciągu kilkunastu minut możemy dojechać do Krakowa, a w okolicach warto pojawić się także w Wadowicach czy Wieliczce. Doskonała lokalizacja miejscowości to jedno, ale turystów przyciąga tutaj także świetna baza noclegowa oraz gastronomiczna. Znajdziemy tu wiele restauracji i innych obiektów, gdzie zjemy smacznie i tanio. Myślenice proponują noclegi w różnym zakresie cenowym. Znajdziemy tutaj zarówno tanie noclegi w prywatnych kwaterach i pensjonatach, ale także wysokiej klasy hotele. To wszystko sprawia, że do Myślenic każdego roku przyjeżdża wielu gości.

Najważniejszym miejscem, gdzie toczy się życie przez praktycznie całą dobę, jest myślenicki rynek. Powstał on na planie zbliżonym do prostokąta, a jego wytyczenie datuje się na 1458 rok. W kolejnych stuleciach powstawały przy nim kamienice, z których część zachowała się do dzisiaj.

Najstarszą z nich jest kamienica Obońskich. Będąc na rynku warto zwrócić uwagę także na pomnik świętego Floriana z XVIII stulecia oraz studnię połączoną z fontanną.

Przy rynku znajduje się także kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Powstał on w stylu gotyckim w 1466 roku. W kolejnych wiekach przechodził wiele remontów oraz przebudowy, które wpłynęły na jego dzisiejszy wygląd. Do dzisiaj zachowały się tutaj m.in.: kaplica Serca Pana Jezusa oraz kaplica Matki Bożej. W tej drugiej znajduje się obraz Matki Bożej Myślenickiej, który namalowany został w XVI wieku w Rzymie.

Z zabytków warto wymienić także Dom Grecki, czyli murowany budynek z XVII stulecia. Pierwotnie był to parterowy dom zajezdny, który w 1818 roku przeszedł przebudowę. Dobudowano tutaj wtedy kolejną kondygnację. Obecnie w jego wnętrzach funkcjonuje Muzeum Regionalne w Myślenicach, które w swoich zbiorach ma m.in. eksponaty etnograficzne, archeologiczne oraz związane z II wojną światową. Jest to doskonałe miejsce, by rozpocząć swoją przygodę z poznawaniem Myślenic. Wizyta w muzeum pomoże nam zrozumieć historię pozostałych budynków tej okolicy, a także zaciekawi nas swoimi zbiorami etnograficznymi.

Celem jest Poddąbie

Poddąbie to jedna z wielu wiosek, które swoją popularność zdają się opierać na bliskiej odległości od morza. Jednak to stwierdzenie i porównanie do miejscowości, których jedynym atutem jest albo odległa o krok albo szeroka plaża byłoby krzywdzące dla tej uroczej, minimalnej wręcz osady leżącej w okolicach Ustki. Jeśli przyjrzymy się choć trochę atrakcjom oferowanym przez tę lokalizację, zobaczymy szeroki wachlarz możliwości spędzenia wolnego czasu, którego wcale nie ograniczają nie najmniejsza odległość od większych ośrodków ani naprawdę mała wielkość wioski. Ta liczy sobie mniej niż 100 stałych mieszkańców, ale nie oznacza to, że baza noclegowa jest mało rozbudowana – wręcz przeciwnie, komfortowe noclegi w Poddąbiu znaleźć bardzo łatwo często w okazyjnych cenach tak nieadekwatnych do tego co ze sobą niosą. Bo spędzenie czasu wolnego w tej osadzie to z pewnością marzenie każdego, kto ceni sobie ciszę, spokój i piękno natury, a swój urlop chce wykorzystać jako ucieczkę od codziennego hałasu miasta i szybkiego życia.

Ukojenie znajdzie w bliskości Słowińskiego Parku Narodowego. Powstał on pod koniec lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, a bogaty jest w zbiorowiska wydmowe, torfowiskowe i leśne. Żyje w nim mnóstwo przedstawicieli rzadkich, często objętych ścisłą ochroną, gatunków fauny i flory. Wspomniane wydmy, jakie łatwo w nim znaleźć przedstawiają naprawdę piękne widoki, które przypominają o tym, jak potężna i monumentalna potrafi być przyroda pozostawiona samej sobie. Nocując w Poddąbiu obudzonym zostać można przez śpiew jednego z żyjących w owym parku ptaków – jego największego skarbu jeśli chodzi o zwierzęta. Oprócz tego warto pozwiedzać okoliczne lasy, nierzadko prowadzące do morza i podziwiać moment, w którym z nim graniczą. Innym tworem przyrody, który ściąga tam ludzi są wysokie brzegi klifowe, o które rozbijają się fale Morza Bałtyckiego. Jak widać opisywana miejscowość jest idealnym kandydatem na miejsce, w którym spędzić można udany i spokojny urlop. Ale nie można zapomnieć o plaży – w końcu nie ma wakacji nad morzem bez odwiedzenia kąpieliska. A ta, choć nie jest długa, bo mierzy sobie jedynie sto metrów, potrafi ucieszyć swoją czystością i sąsiedztwem z pięknymi krajobrazami w tym wysokim klifem, pod którym jest usytuowana, co niestety sprawia, że w niektórych miejscach między ziarenkami czystego piasku można natknąć się na małe kamyczki.

Ciechocinek – atrakcje dla dzieci

Ciechocinek to znane miasto uzdrowiskowe znajdujące się na Kujawach. Dzisiaj coraz więcej osób przyjeżdża tam, aby złagodzić czy wyleczyć dolegliwości układu krążeniowo-oddechowego albo wzmocnić odporność. Pod względem leczniczym jest to zatem także świetne miejsce dla dzieci. Wiele z nich bowiem po licznych przeziębieniach i chorobach w ciągu roku szkolnego, jest nieco słabszych. Ponadto wiele także ma nawracające choroby górnych dróg oddechowych, astmę czy alergię. Jednak czy znajdują się w Ciechocinku odpowiednie atrakcje dla dzieci? Oczywiście, że tak. Przede wszystkim należy nadmienić, że już sam spacer koło tężni jest dla dzieci ciekawą zabawą. Świeże powietrze o dziwnym zapachu, ogromne urządzenia – to wszystko dzieci interesuje. Ponadto na pewno dla dzieci przyjemną atrakcją będzie spacer po Parku Zdrojowym – znajduje się tam mnóstwo pięknych kwiatów i ciekawe gatunki drzew. Szczególną atrakcją zaś będą na pewno dywany z kwiatów. Znajdują się one przy Alei Armii Krajowej i nazywane są Parterami Hellwiga, od nazwiska ich projektanta.

Warto również wybrać się z dziećmi na spacer do czterech parków znajdujących się w Ciechocinku. Najbardziej znany to Park Zdrojowy. Znajduje się tam muszla koncertowa oraz zabytkowa Pijalnia Wód Mineralnych. Co więcej, znajdziemy tam fontannę Jaś i Małgosia – każde dziecko na pewno będzie chciało mieć z nią zdjęcie. Należy także nadmienić, że jeśli decydujemy się na pobyt w sanatorium, to często ich właściciele wychodzą naprzeciw oczekiwaniom najmłodszych i organizują przeróżne warsztaty i zabawy. Jednak jeśli nie chcemy nocować w sanatorium – nie ma problemu. Baza noclegowa w Ciechocinku jest bardzo rozwinięta. Znajdziemy bez problemu pensjonat czy kwaterę prywatną odpowiednią dla nas.

Dla młodszych dzieci atrakcją na pewno będzie przejażdżka na kucyku. Co więcej, dookoła Ciechocinka wytyczonych jest wiele tras rowerowych. Idealnie nadają się one do spędzenia dnia ze starszym dzieckiem. Warto wspomnieć jeszcze o dwu ciekawych fontannach. W Ciechocinku znajduje się bowiem fontanna „Grzybek“, która swoją nazwę zawdzięcza oryginalnemu kształtowi. Jednak dookoła niej powietrze wypełnione jest bromem i jodem, więc tworzy się w ten sposób naturalne inhalatorium. Oprócz tego znajduje się jeszcze kompleks fontann podświetlanych w Parku Tężniowym.

Nałęczów jako uzdrowisko

Jak wszyscy wiem Nałęczów jest jednym z najbardziej obleganych polskich uzdrowisk. Jednak oficjalnie i administracyjnie stał się uzdrowiskiem dokładnie w 1878 roku. Na początku był to efekt pracy sybiraków, dopiero kilka lat później zostało oficjalnie zarejestrowane, wtedy również zaczęła kształtować się typowo uzdrowiskowa baza noclegowa. Obecnie jest to spółka. Oczywiście jeżeli chodzi wszelkie aspekty, takie jak hotele czy noclegi [dostępne na stronie http://meteor-turystyka.pl/noclegi,naleczow,0.html], to Nałęczów to zlepek prywatnych właścicieli. Jednak akurat jest to dobre, brak przynależności do holdingu lub tak zwanej sieciówki sprawia, że jest tu różnorodnie i ciekawie. Spółka Skarbu Państwa Nałęczowskie Uzdrowisko powstało pod koniec XX wieku. Oficjalnie na ramach upaństwowienia i komercjalizacji. Ogólnie później sprywatyzowano 13 spółek, którym przypisano podobne cele, czyli zachowanie pełnych walorów uzdrowiskowych oraz pozyskiwanie nowych środków, funduszy i inwestorów.

Początek XXI wieku to bardzo dobry okres dla Nałęczowa [dostępne na stronie https://pl.wikipedia.org/wiki/Na%C5%82%C4%99cz%C3%B3w#Charakterystyka_uzdrowiska] jeżeli chodzi o ekonomię, a zyski były naprawdę duże, a kwoty kilkunastotysięczne. Dodatkową możliwością oddechu dla spółki była możliwość i umiejętność zaciągania bardzo dużych kredytów i pełna ich wypłacalność. Bardzo dobra sytuacja finansowa wynikała z dziesięcioprocentowego udziału uzdrowiska w sprzedaży tutejszych wód mineralnych. W latach dziewięćdziesiątych słynna Nałęczowianka była liderem na rynku wód mineralnych. Były nawet produkowane małe skrzynkowe szklane butelki. Później nastąpił dosłowny wysyp różnych rodzaju wód mineralnych, takich jak Bystra, Cisowianka, Żywiec, Veroni itp, co niestety zdyskredytowało trochę nałęczowską wodę. Co smutniejsze większość nowo powstałych wód "mineralnych" nie ma nic wspólnego z głębinowym wydobyciem. Są tu zwykłe wody z jeszcze zwyklejszych ujęć, są tylko wzbogacane przez sztucznie dodawane minerały.

W 2001 roku uzdrowisko nałęczowskie zostało poddane prywatyzacji i prawie 90% udziałów zostało sprzedanych prywatnemu udziałowcowi. Jednak w tym przypadku deklaracja dalszej działalności uzdrowiskowej była wystawiona tylko na 5 lat. Jednak do dziś Nałęczów jest uzdrowiskiem i niewiele się zmieniło, może poza samym rozwojem i urozmaicaniem regionu oraz samego miasta, ale to chyba dobra cecha, ponieważ kuracjusze mają obecnie wysokie wymagania i trzeba je spełniać.

Giżycko – fenomen stolicy żeglarstwa

O symboliczne miano stolicy Mazur czy jak kto woli, stolicy żeglarstwa, co roku rywalizuje przynajmniej kilka mniejszych i większych miejscowości. Wśród nich jednak nieustannie pojawia się Giżycko, które przez kilka sezonów faktycznie uchodziło i nadal uchodzi za stolicę żeglarstwa mazurskiego. Co jednak sprawia, że to kilkunastotysięczne miasto stało się takim turystycznym fenomenem i centrum spotkań najlepszych żeglarzy z całej Europy?

Odpowiedzią: atrakcje

Nie trzeba daleko szukać, aby znaleźć odpowiedź na to pytanie, ponieważ są nią po prostu atrakcje, których może zakosztować każdy wynajmujący noclegi w Giżycku i spędzający tu swój urlop. Podzielone są one tematycznie na kilka kategorii – od zabytków sztuki, architektury, miejsc pamięci, przez atrakcje naturalne (jeziora, lasy, parki), pomniki przyrody, w końcu po tak zwaną sferę kulturalno-rozrywkową miasta, co do której nawet najbardziej wymagający gość nie może mieć zastrzeżeń. Giżycko leży nad brzegami dwóch jezior: Kisajno oraz Niegocin, stanowiąc dzięki temu fantastyczną bazę żeglarską, co widać zresztą w liczbie działających tu przystani. Sezon żeglarski rozpoczyna się z początkiem maja i kończy w październiku, dlatego przez prawie pół roku turyści mogą się cieszyć żeglarskimi atrakcjami związanymi z pobytem w mieście. Nie wolno również zapominać, że to właśnie tu odbywają się sławne festiwale piosenek żeglarskich i szant oraz liczne zawody i regaty jachtów i żaglówek. Coś dla siebie znajdą także najmłodsi, dla których rozstawiane są wesołe miasteczka z fantastycznymi atrakcjami, a w lato bardzo często goszczą również cyrki.

I noclegi

Trzeba również uczciwie zauważyć, że wielki wpływ na to, że do Giżycka do roku przyjeżdżają tysiące turystów, ma także tutejsza baza noclegowa, wyróżniająca się ogromnym zróżnicowaniem ofert. Działają tu między innymi luksusowe hotele, które standardami nie odbiegają od poziomu zagranicznych czterogwiazdkowych hoteli, pensjonaty gotowe przyjąć duże zorganizowane grupy turystów, ośrodki wczasowe i wypoczynkowe, oferujące przede wszystkim pokoje dla rodzin i oczywiście kwatery prywatne. Wśród tych ostatnich najłatwiej złapać atrakcyjną okazję cenową i wynająć pokój nawet za połowę zwyczajnie obowiązującej ceny. Można również zdecydować się na noclegi pod namiotami, w przyczepach campingowych lub w domkach letniskowych.

Zamek Krokowa w Dębkach

Zwiedzanie starych zamków to ciekawe rozwiązanie na spędzenie urlopu, dlatego nie ma się co dziwić temu, iż coraz większa grupa osób chętnie decyduje się na takie posunięcie. Najpierw trzeba znaleźć jednak optymalne miejsce do takiego zwiedzania, a mogą się nimi okazać przede wszystkim noclegi w Dębkach (www). Dzięki nim można zapoznać się z zabytkowymi budowlami, które mają ciekawą historię. Godnym odwiedzenia miejscem w tym mieście jest zwłaszcza Zamek Krokowa. Usytuowany jest w malowniczej okolicy, niedaleko Puszczy Darżlubskiej (www), a więc przy okazji można tam podziwiać rzadkie okazy przyrody.

Blisko znajduje się też plaża w Dębkach, więc po zwiedzaniu można udać się na plażowanie wraz z całą swoją rodziną. W dzisiejszych czasach mieści się tutaj elegancki hotel, ale dawniej był to zamek, który był własnością rodu von Krockow. Miejsce to jest bardzo chętnie odwiedzane przez turystów z różnych zakątków świata, ponieważ wrażenie robi na nich dosłownie wszystko. Panuje tutaj niesamowita atmosfera, cieszy oko bogaty wystrój i interesujące są ciekawe historie związane z tym zamkiem. Z tego też względu ta baza noclegowa tętni życiem każdego roku. Pałac posiada aż 3 skrzydła i otoczony jest fosą, a więc już samo to wskazuje na to, iż jest to miejsce stare, ale bardzo zadbane. Można się tutaj poczuć jak w prawdziwym grodzie.

Obok budowli znajduje się neogotycki kościół św. Katarzyny, dlatego jest to idealne miejsce zarówno dla miłośników historii, zabytków, sztuki oraz przyrody. Posiada on swoją białą damę, a jest nią hrabina Luiza von Krockow. Miejsce to jest bardzo specyficzne i posiada swój starodawny klimat, więc warto udać się tam przynajmniej na chwilę, aby zapoznać się z jego historią i dowiedzieć się więcej o rodzie, który zamieszkiwał ten przybytek. Jeśli turysta szuka atrakcyjnej miejscowości pod kątem turystycznym i zabytkowym to Dębki będą dla niego idealnym wyborem. Można tutaj przyjemnie spędzić czas i na pewno się nie nudzić, o czym przekonało się już wiele osób.

Co robić na Roztoczu?

Piesze wędrówki, wycieczki rowerowe czy też spływy kajakowe to znakomite formy spędzania wolnego czasu. Aby taki aktywny wypoczynek przyniósł jeszcze więcej satysfakcji warto zadbać o miejsce, w którym będzie się odbywał. Piękne okoliczności przyrody, świeże powietrze, rozległe tereny – to wszystko może zainteresować miłośników wędrówek i wojaży, a rozległa kraina zwana Roztoczem oferuje turystom te i wiele innych atrakcji.

Jedną z najpopularniejszych rozrywek na Roztoczu są spływy kajakowe. Łagodne ukształtowanie terenu i płytkie, niezbyt wartkie rzeki sprzyjają takiej formie spędzania czasu. Wiele roztoczańskich firm organizuje spływy kajakowe z różnym stopniem trudności zależnym od doświadczeń, możliwości i zdolności chętnych. Największą popularnością cieszą się rzeki Wieprz [więcej na: wikipedia.org] i Tanew, a najmniejszą Łada oraz Por. Większość spływów na Wieprzu rozpoczyna się w miejscowości Obrocz i kieruje w stronę Zwierzyńca. Ta trasa jest dosyć łagodna i przyjazna nawet dla początkujących. Z kolei Tanew oferuje znacznie dłuższe trasy. Wszystkie dostępne mają łącznie 80 km długości, dlatego też zostały podzielone na krótsze – od 12 km wzwyż. Miłośników rowerowych wojaży z pewnością zainteresują roztoczańskie trasy rowerowe. Duże urozmaicenie terenu sprawia, że szlaki nadają się dla rowerzystów w każdym wieku. Główną trasą regionu jest Centralny Szlak Rowerowy Roztocza. Prowadzi on przez wszystkie najciekawsze miejsca w Polsce i na Ukrainie. Ciągnie się na długości trzech tras: Kraśnik – Zwierzyniec, Zwierzyniec – Hrebenne, Hrebenne – Lwów. Wszyscy ci, którzy chcą zwiedzać Roztocze na własnych nogach, mają do dyspozycji wiele ścieżek spacerowych i szlaków turystycznych. Do wyboru są szlaki o rozmaitej długości i prowadzące przez różne miasta i miejscowości. Wśród wszystkich, najdłuższy jest szlak centralny prowadzący od Szastarki, przez Zwierzyniec, wzgórze Wapielnia, Bełżec, Lubycz Królewski, Nową Lubycką, Wolę Wielką aż do Horyńca-Zdroju. Szlak ten ma 195 km długości.

Cały teren Roztocza daje ogromne możliwości w zakresie aktywnego spędzania czasu. Wybranie tego miejsca za cel podróży na pewno nie zawiedzie fanów sportów wodnych, rowerowych i pieszych wycieczek. Choć trasy są niezwykle fascynujące to ich długość wymusza przerwy i odpoczynek. Na szczęście baza noclegowa regionu jest dobrze rozbudowana [sprawdź na: Roztocze na meteor-turystyka.pl] i przygotowana na takie sytuacje. W wielu, nawet mniejszych miejscowościach, można znaleźć dogodne noclegi. Roztocze to nie tylko piękne krajobrazy, ale też czekająca na wszystkich ochotników wielka przygoda.

Wakacje z rodziną w Łebie

Urlop w Łebie to najbardziej trafiony pomysł na spędzenie wakacji z dziećmi. Zasmakowaliśmy już wielu rzeczy: odpoczynku w mieście, na wsi, w górach, ale każdy wyjazd był pełny wad. Zamiast relaksować się poświęcaliśmy cały swój czas wymyślaniu dodatkowych atrakcji dla naszych dzieci. Było tak aż do chwili, gdy pojechaliśmy do nadmorskiego miasta w województwie pomorskim [link "województwo pomorskie informacje"] – Łeby. Mimo, iż wydawać się może, że jest to zakątek taki jak inne mieszczące się blisko morza, to jednak ma ona niespotykany klimat i idealne atrakcje dla dzieci. Zastaliśmy tam cztery dni i każdy przyniósł coś nowego.

Po znalezieniu bazy noclegowej, jaką wcześniej znaleźliśmy w internecie [link "noclegi Łeba baza"], udaliśmy się na spacer po okolicznych uliczkach. Widząc inne pokoje gościnne, domki letniskowe, pensjonaty uznaliśmy, że wybrany przez nas obiekt jest nieporównywalnym noclegiem w Łebie. Po tym pobudzającym spacerze uznaliśmy, że wyprzedzimy nudę u dzieci i urlopowanie zaczęliśmy odwiedzeniem parku wodnego. To był rewelacyjny wybór. Maluchy dokazywały w przeznaczonych dla nich basenach pod czujnym okiem opiekunek a my w tym czasie mieliśmy okazję wyłożyć się na leżakach. Oprócz lokalizacji do pływania są tu statki piratów, które nasze dzieci uwielbiają. Dlatego kilka godzin mieliśmy z głowy.

Drugiego dnia nastała pora na zwiedzanie wszystkich plaż. Dzieci od razu wypytywały, dlaczego dopiero dzisiejszego dnia tutaj zawitaliśmy. I taki właśnie był plan. Apetyt rośnie w miarę jedzenia. O tego momentu szaleństwa na plaży były dla nich jedynym sposobem na spędzenie wolnych chwil. Nieustannie budowali zamki z piasku, zjeżdżali na zjeżdżalniach. Odważyliśmy się w końcu na szaleńczą wycieczkę wodnym bananem. Do samej nocy chlapali się w wodzie, organizując sobie przerwy wyłącznie na jedzenie. A rzucali się na nie jak wygłodzone sępy.

Zalety letniskowej wsi – Stegna

Nie od dziś Pomorze cieszy się dużym zainteresowaniem ze strony turystów. To bynajmniej żadne zaskoczenie. Ostatecznie wypoczynek nad Morzem Bałtyckim to ogromna atrakcja – zarówno dla dzieci, jak i dla osób dorosłych. Ci, którzy planują urlop nad Bałtykiem, mogą wziąć pod uwagę Stegnę (https://pl-pl.facebook.com/Stegna/). To dość duża wieś, położona na Żuławach Wiślanych. Ta popularna wieś letniskowa oferuje noclegi w różnych cenach, o różnych standardach (cena/jakość http://meteor-turystyka.pl/noclegi,stegna,0.html). Możemy zdecydować się na te, które będą w pełni będą odpowiadały naszym potrzebom. Popularne są zarówno pensjonaty, jak i kwatery prywatne.

Dużym atutem tej wsi letniskowej jest jej położenie. Stegna to znakomite miejsce także i dla rodzin, które podróżują z dziećmi. We wsi znajduje się dość rozległa, piaszczysta plaża – idealne miejsce na letnie leniuchowanie. Oprócz tego posiada także niezbyt dużą przystań rybacką, którą można odwiedzić podczas swojego urlopu w tym regionie. Ważne jest, że możemy liczyć na duże kąpielisko, które wyróżnia się pozytywnie swoją czystą woda. To ważny argument za urlopem właśnie tutaj, zwłaszcza jeśli planujemy wyjazd wraz z dziećmi. Można się zresztą nie tylko kąpać się, ale także uprawiać rozmaite sporty wodne. Także i te osoby, które lubią spędzać aktywnie czas, nie powinny być rozczarowane pobytem. Jako ciekawostkę można jeszcze dodać, że to jedna z turystycznych miejscowości, gdzie panuje najwyższe nasłonecznienie. Nie dziwi zatem, że tak wiele osób decyduje się na letni wypoczynek w tej uroczej wiosce.

W tutejszym powietrzu jest bardzo dużo jodu, dlatego też urlop można rozpatrzyć także i ze względów zdrowotnych. Latem, w gminie Stegna odbywa się wiele ciekawych imprez, są to festyny, rozmaite koncerty, turnieje sportowe itd. Naprawdę nie można się tam nudzić. A to bynajmniej nie wszystko. Nie powinniśmy zapominać i o tym, że organizowany jest także słynny Międzynarodowy Festiwal Organowy, który przyciąga wybitnych artystów z całego świata. Oprócz tego w pobliskim Jantarze od kilkunastu już lat organizowane są Mistrzostwa Świata w Poławianiu Bursztynu. We wsi należy z pewnością odwiedzić wspaniałe Muzeum Bursztynu, gdzie prezentowane są interesujące okazy.